پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی
صفحه کاربران ویژه - خروج
مرتب سازی بر اساس
 

تصرف در قسط وام دریافت شده برای دیگران [احکام وامها]

پرسش : وامی به اسم خودم برای دو نفر گرفتم و حالا اگر پول قسطی که به من می دهند که به بانک بدهم لازم شد ،می شود بدون اجازه آنها پول را خرج کنم بعد خودم قسط را بدهم؟
پاسخ : با توجه به اینکه وام را شما گرفته اید مجاز در تصرف در آن پول هستید.

دریافت وام مسکن با معاملات صوری [احکام وامها]

پرسش : برخى از بانک ها وام مسکن مى دهند ولى با توجّه به این که وام اعطایى غالباً براى خرید خانه کفایت نمى کند، بین مردم مرسوم شده که در معامله اى صورى با دوستان و خویشان، مسکن آنها را مى خرند و وام مورد نظر را مى گیرند. آیا این کار جایز است؟
پاسخ : با توجّه به این که این کار بر خلاف مقرّرات بانک مى باشد، جایز نیست.

وام خرید دین (قرض) [احکام وامها]

پرسش : در بانك ها وام هايي تحت عنوان خريد دين وجود داردكه براي افرادي كه قادر به اداي دين خود بصورت يكجا نيستند ولي ميتوانند طي اقساطي معين دينشان را ادا كنند با مقداري بيشتر 25 تا 30 درصد سود آيا جايز است ؟
پاسخ : در صورتی که بانک دین را نقدا خریداری کند و به اقساط واگذار کند مانعی ندارد.

بلوکه قسمتی از وام تا زمان تسویه [احکام وامها]

پرسش : برخی از بانک ها قسمتی از وام را تا زمان پرداخت آخرین قسط از وام بلوکه می کنند آیا با این کار وام ربوی نمی شود؟
پاسخ : شرط مزبور باطل است و گرفتن اقساط نسبت به آن، وجه شرعی ندارد.

وام گرفتن [احکام وامها]

پرسش : وام گرفتن از بانک ها چه حکمی دارد؟
پاسخ : وام گرفتن از بانك ها مانعى ندارد. وام ها دو نوع اند: 1-وامهای قرض الحسنه که کارمزد آن ها نباید بیشتر از 4 درصد باشد. 2- وام هایی که برطبق یکی از عقود شرعیه (از قبیل مضاربه، جعاله، وکالت، مشارکت و مانند آن) هستند که چنانچه شرایط آن ها رعایت شود دریافت سود توسط بانک ها مانعی ندارد. البته در هر دو صورت، وام را براى هر كارى مى گيرند بايد مطابق قرارداد عمل كنند.

ماهیت وام مشارکت [احکام وامها]

پرسش : برخی از بانکها و موسسات وامی تحت عنوان مشارکت مدنی پرداخت کرده و آن را محدود به مصرف خاصی نمی کنند و مطابق وام های دیگر سود می گسرند آیا مشارکت مدنی نیز از عقود شرعی محسوب می شود؟ راه شرعی برای دریافت چنین وامی چگونه است؟
پاسخ : مفهوم وام مشارکت آن است که وام گیرنده فعالیتی نماید و بانک شریک در سود فعالیت او باشد.

مساله مالکیت وام گیرنده [احکام وامها]

پرسش : آيا در انواع وام ها، وام گيرنده مالک پول مي شود؟
پاسخ : در وام هاي قرض الحسنه مالک مي شود. ولي در آنهايي که سود مي گيرند چون وکيل از جانب بانک است مالک پول نمي شود. بلکه چيزي براي بانک مي خرد، سپس به طور اقساط به خود مي فروشد؛ آنگاه آن چيز را مالک مي گردد.

اضافه آمدن مقداری از وام [احکام وامها]

پرسش : بانك وامى به مبلغ 20 ميليون تومان جهت احياى زمينى پرداخته است، اما از مبلغ مذكور فقط 8 ميليون تومان هزينه شده و زمين احياء شده است، آيا مى‏توان مبلغ باقى‏مانده آن كه 12 ميليون بوده است را در مصارف ديگر هزينه كرد؟
پاسخ : دو صورت دارد؛ اگر آن مبلغ را به عنوان وكالت از بانك دريافت كرده بايد باقى مانده را باز گرداند اما اگر بانك اين مبلغ را به عنوان جعاله به او داده، مى‏تواند باقى مانده را در هر جايى كه مى‏خواهد هزينه كند و احتياط آن است كه به رئيس بانك مراجعه كند و نوع تسهيلات خود را بپرسد و طبق آن عمل كند يا با بانك توافق كند كه باقى مانده را در مصارف ديگر هزينه كند.

دریافت کارمزد های کلان بانکی [کارمزد]

پرسش : گاهی دیده می شود که بانک‌ها و مؤسسات مالی و اعتباری نام کارمزد بر روی سودهای کلان خود می گذارند و می گویند ما 26 درصد کارمزد می گیریم، نظر معظم له در این خصوص چیست ؟
پاسخ : این اسم عوض کردن است وگرنه همان رباخواری است؛ کارمزد بیش از چهار درصد رباخواری است و اگر دریافت کارمزد از چهار درصد بیشتر شود باید تحت عقود اسلامی همچون مضاربه و اجاره به قصد تملیک و امثال آن صورت گیرد و این مساله باید با جدیت پیگیری شود و این نکته را هم نباید فراموش کرد که اداره پرسنل صندوق ها با چهار درصد کاملاً ممکن است.

کارمزد مجدد سالیانه برای یک وام [احکام وامها]

پرسش : معظم له فرموده اید: کارمزد بیش از چهار درصد در وام های قرض الحسنه جایز نیست؛ آیا بانک می تواند هر ساله چهار درصد کارمزد برای یک وام دریافت دارد؟
پاسخ : تنها گرفتن چهار درصد از کل وام به عنوان کارمزد بی اشکال است و کارمزد سالیانه جایز نیست.

قرض دادن پول و دریافت مبلغ اضافه در برابر آن [احکام وامها]

پرسش : آیا شرعا جایز است کسی که پولی را قرض داده است به مبلغی اضافه تر پس بگیرد؟ این مساله در مورد ارزها متفاوت است؟
پاسخ : اگر كسى پولى را به ديگرى قرض بدهد خواه پول ايرانى باشد يا پول خارجى فقط همان مقداررا مى‏تواند از او بگيرد و زيادتر از آن ربا و حرام است و اگر كسى مقدارى پول خارجى مثلًا يكصد مارك به ديگرى وام بدهد، بعد ناچار شود در مقابل آن ريال ايرانى تحويل دهد بايد به نرخ بازار متعارف و معمول حساب كند، مگر اين‏كه طلبكار به كمتر از آن راضى شود.

كارمزد در وام های قرض الحسنه [کارمزد]

پرسش : آیا کارمزدهایی که بانک ها از وام گیرندگان می گیرند حلال است؟
پاسخ : چيزى را كه صندوق هاى قرض ‏الحسنه به عنوان كارمزد و حقّ‏ الزّحمه در برابر خدماتى كه براى نگهدارى حساب اقساط و امثال اين امور مى ‏گيرند اشكال ندارد، ولى احتياط واجب آن است كه اين مبلغ متناسب با زحمات و هزينه‏ هاى بانك باشد، نه اين كه همان سود پول را به نام كارمزد بگيرند و به طور کلی کارمزد برای کل مدت وام بیش از 4 درصد نباید باشد، بیش از این مقدار ربا محسوب شده و جایز نیست.

سرمایه گذاری سپرده های قرض الحسنه [احکام قرض الحسنه ]

پرسش : برخی صندوق های قرض الحسنه مقداری از سرمایه خود را در کارهای تجاری یا تولیدی بکار می گیرند تا از درآمد آن هزینه های صندوق یا سوخت و سوز وام ها را تامین کنند این کار چه حکمی دارد؟
پاسخ : اين كار در صورتى جايز است كه صاحبان پول از اين جريان باخبر بوده و اجازه داده باشند و درآمد حاصل شده نيز تنها صرف هزينه‏ هاى بانك شود.

گرفتن سود از بانک های غیر مسلمان [احکام سپرده ها ]

پرسش : آیا می توان از بانک های غیر مسلمان سودی دریافت کرد؟
پاسخ : گرفتن سود از بانك ‏هاى خارجى و غيرمسلمان اشكال ندارد، ولى از بانك هاى مسلمان، در صورتیکه طبق عقود شرعیه نباشد حرام است.

ماهیّت حساب های بانکی [احکام سپرده ها ]

پرسش : ماهيّت حسابهاى بانكى از نظر اسلام چيست؟ آيا در بانكها اعتبار و ارزش قراردادى پول به نام اشخاص ثبت و جابه جا مى شود، يا عين اسكناس و اجازه در تصرّف داده مى شود؟ شكلهاى مختلف حسابهاى بانكى (جارى، سپرده ثابت، مشاركتهاى بانكى و مانند آن) يكسان است يا متفاوت؟ حكم سودهاى على الحساب كه در مشاركتهاى بانكى به سپرده گذار پرداخت مى شود چيست؟
پاسخ : ماهيّت سپرده هاى حساب جارى ماهيّت قرض است و مشروط بر اين است كه به مجرّد مطالبه ادا شود. و ماهيّت سپرده هاى دراز مدّت و كوتاه مدّت نوعى مضاربه يا ساير عقود شرعيّه مانند آن است، و پرداخت سود على الحساب نوعى وام است كه بعد از ظهور ربح محاسبه مى شود، و در صورت رعايت ضوابط عقود شرعيّه مانند مضاربه، سود مذكور اشكالى ندارد.

سپرده گذاری در بانک ها و دریافت سود در برابر آن [احکام سپرده ها ]

پرسش : دریافت سود در برابر سپرده گذاری در بانک ها چه حکمی دارد؟
پاسخ : سپرده‏ هاى كوتاه‏ مدّت و درازمدّت مردم، نزد بانكها و سودى كه بانك به آن مى ‏دهد، در صورتى حلال است كه طبق موازين شرعى و از طريق قراردادها و عقود اسلامى (از قبيل مضاربه و شركت و امثال آن) باشد و دهنده پول يقين داشته باشد يا احتمال قابل ملاحظه دهد كه بانك بعنوان وكالت از طرف مشترى اين قراردادها را به صورت شرعى انجام مى‏دهد، امّا اگر يقين دارد كه اين امور جنبه ظاهرى و صورى دارد و فقط روى كاغذ است، آن سود حرام است.

دریافت سود در قبال حساب جاری [احکام سپرده ها ]

پرسش : آیا می توان در برابر وجوه موجود در حساب جاری، سودی دریافت کرد؟
پاسخ : پول هايى را كه مردم به عنوان حساب جارى به بانك‏ها مى‏سپارند صورت قرض‏الحسنه به بانك دارد كه هر وقت بخواهند، مى‏توانند آن را بگيرند و اگر سودى در مقابل آن قرار دهند حرام است و قرض هم باطل است و بانك نمى‏تواند در آن تصرّف كند. البته در صورتی که سپرده گذار بدون قصد دریافت سود در آن بانک پولی گذاشته باشد و بانک با میل و رضای خود سودی به او بدهد شرعا اشکالی ندارد.

روزه ای که به خاطر ترک غسل از روی خجالت قضا شده

پرسش : چنانچه فردی در مکانی میهمان باشد و جنب شود، اما به علت خجالت غسل و تیمم نکرده است، آیا باید علاوه ی بر قضا، کفاره نیز بدهد؟
پاسخ : اگر تصورش این بوده که به علت اضطرار می تواند غسل نکند قضای روزه کافی است و کفاره لازم نیست.

معاملات مدیون با قصد اضرار به طلبکاران [احکام حجر]

پرسش : آیا صحّت عقد در اباحه اتلاف به غیر توسط مدیون محجور صحیح است؟
پاسخ : معاملات محاباتیّه، مدیون که سبب ضایع شدن حقّ طلبکاران مى شود، جایز نیست و حتّى صحّت معامله دیگر در صورت ضایع شدن حق طلبکاران نیز مورد اشکال است.

معاملات مدیون غیر محجور [احکام حجر]

پرسش : تحت چه شرایطى معاملات مدیون غیر محجور نافذ نمى باشد؟
پاسخ : در صورتى که به حکم حاکم شرع محجور نشده باشد معاملاتش در هر حال نافذ و صحیح است ولى اگر موجب سلب قدرت از اداى دِین شود حرام است.

محجوریت کسی که کارهای غیر عاقلانه انجام می دهد [احکام حجر]

پرسش : شخصى است کارهاى غیر عاقلانه انجام مى دهد مثلا پولهاى خود را در اختیار افراد قمارباز قرار مى دهد و فقط به گرفتن چک بى محل از قمارباز اکتفا مى کند یا با این که زن و بچه او به خانه احتیاج دارند خانه را به دیگرى واگذار مى کند آیا مى توان او را از این دخل و تصرّفات بازداشت و یا فرزندان او مى توانند از کار های او به محاکم قضایى شکایت کنندو یا حاکم شرع و نماینده ولى فقیه خود با نبود شاکى مى تواند رأساًبر علیه آن فرد اقدام نماید؟
پاسخ : در فرض سوال چنین کسى سفیه است و حقّ دخالت مستقیم در اموالش را ندارد و فرزندان وی حقّ شکایت به محاکم قضایی را دارند و نیز حاکم شرع و کسانى که از طرف او براى این گونه کارها مأذون هستند در مواردى مانند مورد فوق مى توانند مستقیما بدون وجود شاکی دخالت کنند و اقدامات لازم را به عمل آورند.

مصرف نذورات فاطمیه در محرم [فاطمیه]

پرسش : آیا می‌توان «اضافه خرج» مراسم فاطمیه را در محرم خرج كرد؟
پاسخ : نذورات را باید طبق آنچه نذر کرده‌اند مصرف نمایند.

محدوده ایام فاطمیه [فاطمیه]

پرسش : احتراماً محدوده دو دهه فاطمیه را بیان بفرمایید؟
پاسخ : سه روز 13، 14، 15 جمادی‌الاول و سه روز 1، 2، 3 جمادی‌الثانی بنابرمعمول به فاطمیه اختصاص دارد.

روش صحیح تعویض طلا [احکام معامله طلا و نقره ]

پرسش : لطفا راهکار صحیح تعویض طلا را بیان فرمایید؟
پاسخ : چنانچه به صورت دو معامله جداگانه انجام شود اشکالي ندارد يعني طلاي کهنه را به قيمت معين بفروشد و طلاي نو را به قيمت بالاتر بخرد.

حساب سپرده طلا [احکام معامله طلا و نقره ]

پرسش : در این حساب برای افتتاح کننده یک گواهی رسید حساب سپرده طلا (غیر قابل نقل و انتقال) صادر می گردد و چنانچه صاحب حساب در کمتر از دو ماه از زمان افتتاح حساب، درخواست استرداد وجه حساب خود را نماید معادل ریالی ارز مندرج در برگ گواهی رسید (به مأخذ روز) به وی پرداخت خواهد شد اما بعد از سررسید دو ماهه همه مشتریان می توانند در هر زمان که مایل باشند نسبت به دریافت سپرده خود بر اساس ارزش روز فروش طلا اقدام نمایند و مشتریان باید حداکثر ظرف مدت شش ماه پس از تاریخ افتتاح حساب تمایل خود را نسبت به تمدید یا عدم تمدید سپرده به بانک اعلام نمایند.
پاسخ : در صورتيکه به بانک وکالت داده شود که به طور جدي طلا را براي شما بخرد و سپس به وکالت شما به طور جدي طلاي مذکور را براي شما بفروشد و پول آن را به شما بدهد اشکالي ندارد.

وام با ضمانت طلا و دریافت کارمزد بابت حق نگهداری طلا [احکام معامله طلا و نقره ]

پرسش : آیا عمل بانک کارگشایی حلال است؟ این که مقداری طلا می گیرد و مبلغی پول می دهد و سالانه هم مبلغی پول می گیرد به عنوان حق نگهداری طلا؟
پاسخ : هرگاه عقود شرعی را رعایت کنند مانعی ندارد اما اگر طلا به عنوان رهن باشد و وامی که می دهند جنبه عقود شرعیه در آن رعایت نشود ربا و حرام است.

اجاره طلا [احکام معامله طلا و نقره ]

پرسش : لطفا راه صحیح اجاره طلا را بفرمایید و اینکه آیا در اجاره طلا حتما باید عین همان طلاها را بازگرداند؟
پاسخ : در صورتي که عين همان طلاها را باز نگرداند اجاره مفهوم ندارد. بنابراين، راه صحيح براي آنچه معمول ميباشد، آن است که شخص خواهان اجاره، يک کيلو طلا از طلا فروش به قيمت مثلا يک ميليون و دويست هزار تومان در ذمه خود خريداري کند و طلا را تحويل بگيرد و بدهي در ذمه اوست، سپس يک کيلو طلا به صورت تحويل يک سال (سلف) به طلا فروش در مقابل يک ميليون از آنچه در ذمه اوست را بفروشد، که در رأس سال يک کيلو طلا به او بدهد و دويست هزار تومان باقيمانده در ذمه را نيز بپردازد.

خريد و فروش، ساخت و اخذ اجرت جهت ظروف طلا و نقره [احکام معامله طلا و نقره ]

پرسش : لطفا بفرمایید که خريد و فروش، ساخت و اخذ اجرت جهت ظروف طلا و نقره چه حکمی دارد؟
پاسخ : از ساختن ظروف طلا و نقره و مزدى که در مقابل آن مى گیرند بنابر احتیاط واجب باید اجتناب کرد، همچنین از خرید و فروش آنها و پولى که در مقابل آن گرفته مى شود نیز اشکال دارد.

خرید طلای قسطی به قیمت روز تسویه [احکام معامله طلا و نقره ]

پرسش : طلای قسطی بخریم و فروشنده به قیمت روز حساب کند آیا ربا محسوب میشود؟
پاسخ : این معامله باطل است ولی می تواند طلا را قرض دهد و مثلا هر ماه یک گرم از آن را به قیمت روز به او بفروشد.
تعداد صفحات : 688